.Hầu như ở tất cả các bức tranh của Bùi Xuân Phái đều được bắt nguồn từ sự chân thành và thực tế cuộc sống bởi thế tác phẩm của ông luôn truyền được sự xúc động cho người xem,tranh giả rất khó nếu không nói là không thể làm được điều này.Người am hiểu Phái,nhìn vào bức chân dung là biết ngay ông vẽ ai và được vẽ vào năm nào,nhìn vào bức phố ,nhận ra ngay góc phố nào,vẽ vào giai đoạn nào, chữ ký sẽ được đặt ở góc nào trên bức tranh (chữ ký của Phái cũng là một phần bố cục của bức tranh và cách ông ký như thế nào cũng sẽ phụ thuộc vào cách ông vẽ bức tranh đó thế nào,và cũng phụ thuộc vào chất liệu và kích cỡ bức họa nữa v.v..Một điểm nổi bật,dễ nhận ra nhất là Phái có một phong cách riêng rất Phái- phong cách nghệ thuật riêng biệt ấy đã góp phần làm nên sự thành công của ông mà người ta không thể bắt chước hay truyền trao.Tưởng cũng nên nhắc lại rằng họa sĩ đã mất cách nay gần 20 năm (1988) do đó số tranh mà người ta thấy hầu như được họa sĩ sáng tác từ nhiều chục năm về trước nên ở mỗi bức tranh đều nhuốm mầu thời gian,vết tích của năm tháng...Điều kiện quan trọng nữa mà người mua (nếu bức tranh có giá trị lớn)luôn muốn biết là đời sống của bức tranh từ khi nó được sinh ra: nó đã từng ở với ai ? Do đâu mà người sở hữu bức tranh đó có? Tư cách người sở hữu như thế nào ? (Giới sưu tập chuyên nghiệp ở Việt Nam hiện nay nếu nghe nói ai đó đang có một tác phẩm của danh họa nào đó, họ chỉ cần biết ai đang sở hữu bức tranh ,họ sẽ có phản ứng ngay là có cần quan tâm hay là không-Điều này cho thấy người sở hữu bức tranh có giá trị thì bao giờ giá trị của tư cách người đó cũng đi kèm theo.)
Chung cuộc, làm người thẩm định tranh của Phái đòi hỏi có cả tính khoa học,hệ thống , hơn thế nữa, cũng phải là một họa sĩ , tự tin, trung thực và sau cùng,trên hết mọi điều đó là tình yêu dành cho họa sĩ Bùi Xuân Phái.

Bui Thanh Phuong
Hà Nội 14/8/2006

Bức tranh sơn dầu “Bến Phà Ở Sông Ðà” (thuộc sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam)một trong những bức tranh sơn dầu có kích thước lớn nhất của Bùi Xuân Phái ,bức này đã được giải nhất(huy chương vàng) trong cuộc triển lãm Mỹ thuật Toàn Quốc năm 1980. Không thể hiểu được là do ngu dốt hay liều lĩnh mà giới làm tranh giả và giới sưu tập đã gửi bức chép lại tác phẩm này bán đấu giá tại nhà bán đấu giá danh tiếng hàng đầu thế giới Christie’s vào tháng 10/1997 tại Singapore (do Hà Thúc Cần gửi bán) Bức này đã được khách hàng trả giá tới 47.000 USD Sau đó bị phát hiện bởi hoạ sĩ Nguyễn Trịnh Thái (NTT đã có bài tố cáo đăng trên tờ Tuổi Trẻ).Kết cục là Christie’s đã vội vã thu hồi lại tiền và xin lỗi khách mua.
 

Comment différencier un ''Faux BUI XUAN PHAI" et son chef d'oeuvre???
-Actuellement au VIETNAM,il existe aucun expert dans le domaine de l'Art formé de façon officielle.Les acheteurs potentiels des tableaux d'Artistes vietnamiens de renom,surtout ceux de BUI XUAN PHAI,sont inquiets à l'idée de se tromper en achetant un Faux:c'est une réalité devenue constante.
Alors comment faire pour éviter des copies?
Ceci est apparu comme une botte secrète qui s'appuie sur quelques éléments basiques:l'Expérience et l'Intuition;en un instant,nous pouvons séparer le vrai du faux de façon scientifique.Pour arriver à ce stade,il faut que celui qui admire les tableaux de BUI XUAN PHAI connaissent sa personnalité,les étapes de son parcours artistique,puisqu'à chaque étape,les oeuvres sont intimement liés à sa Vie d'homme et d'artiste à la fois,aux soubresauts du siècle précédent,c'est à dire si possible étre le contemporain de BUI XUAN PHAI pour étre sensible et sensibilisé aux sujets que l'artiste a choisi,afin de débusquer ainsi le Faux Tableau à partir de très petits éléments,aussi surprenants soit-il.Pratiquement tous les tableaux de BUI XUAN PHAI sont peints avec sincérité et réalisme,c'est pour cela qu'ils arrivent à émouvoir le visiteur alors que le Faux ne peut prétendre atteindre de tel objectif.Celui qui est en symbiose avec Phai,en regardant un portrait,reconnait le modèle de telle année,en contemplant un tableau sur une rue ,reconnait instantanément telle est cette rue;la signature serait placée à tel endroit du tableau(la signature de Phai fait partie intégrante du tableau de méme que le matériau utilisé et sa dimension etc.etc.)Un autre signe particulier est que BUI XUAN PHAI possède une technique picturale spécifique qui est sa propre réussite et que personne ne peut falsifier.Nous pensons qu'il faut se rappeler également que l'Artiste est décédé il y a presque vingt ans(1988),et que les tableaux entre-apperçus sur le marché ont plusieurs dizaines d'années d'age avec les traces du temps et de ses vissicitudes.Le point important que l'acheteur potentiel devrait connaitre aussi(surtout si le tableau possède une grande valeur intrinsèque) est le propre "pedigree" du tableau:à qui appartient le tableau?dans quelle condition cette acquisition?la personnalité du propriétaire?(Les collectionneurs professionnels vietnamiens qui ont eu écho de l'apparition d'un tableau sur le marché peuvent s'enquérir du nom du propriétaire pour se faire une idée:ceci démontre que la valeur morale du propriétaire est le garant de la qualité du tableau.)
Pour conclure,devenir Expert pour les tableaux de BUI XUAN PHAI,réclame des connaissances scientifiques,méthodologiques et en plus de cela,étre un artiste peintre croyant en ses propres valeurs,loyal et par dessus tout,avoir de l'Amour pour le peintre BUI XUAN PHAI.

Traducteur:CHAPUIS GERARD

Câu hỏi của Anh Đào :
-Trong lần về nước vừa qua,tôi có thấy một bức tranh phố ,sơn dầu của BXP được vẽ vào năm 79. Có điều tôi phân vân là tại sao chũ ký và chữ Xuân Bính Thìn đặt cạnh nhau nhưng lại là hai mầu khác nhau ?


- Tiếc là bạn chỉ nói vậy mà không gửi bức hình chụp bức tranh đó,do vậy chúng tôi chỉ có thể trả lời theo suy luận : Giữa chữ ký và dòng chữ Xuân Bính Thìn là hai vấn đề khác nhau.Nếu họa sĩ không thể hiện bằng hai mầu khác nhau sẽ rất dễ bị hiểu lầm tên tác giả là "Phái Xuân Bính Thìn".Mặt khác ,có thể hiểu đó là bức vẽ đã hoàn chỉnh từ trước và nhân dịp ngày Xuân đến ,hoặc nhân dịp một người bạn đến chơi mà ông đã tặng cho người này ,vì thế mà BXP đã viết thêm vào bức tranh dòng chữ Xuân Bính Thìn để làm kỷ niệm.

POURQUOI LA SIGNATURE EN FIN DE TABLEAU ET L'ANNEE(ou l'annotation "XUAN BINH THIN") SONT DE COULEURS DIFFERENTES?
Il est dommage que vous ne puissiez nous montrer le scanner du tableau.Nous ne pouvons répondre que selon notre réflexion:La signature et l'annotation "XUAN BINH THIN" sont deux sujets différents.Si le peintre choisit une couleur identique, on peut méprendre que le nom de l'artiste est "Phai Xuan Binh Thin".D'autre part, on peut deviner que le tableau a été réalisé il y a quelque temps et qu'à l'occasion du Nouvel An ou à l'occasion de la visite d'un ami que le peintre décide de lui en faire cadeau, c'est pour cela que BXP ajoute "Xuan Binh Thin" en guise de cadeau.

Traducteur:CHAPUIS GERARD

Câu hỏi của Trung Pham :
- Toi dang so huu 1 tranh self portrait cua co HS BXPhai, ve tren giay bao, kich thuoc khoang 25x40. Bao dam tranh that 100%. Toi muon ban tranh nay, xin cho toi y kien tu van xem gia bao nhieu?


-Điều bạn đã khẳng định là "Đảm bảo thật100%" cũng sẽ không thuyết phục hoàn toàn được khách mua mà chỉ làm giảm giá trị và tình cảm với bức tranh mà bạn đang sở hữu. Tự thân bức tranh sẽ nói giúp bạn mà không cần có một phần trăm vớ vẩn nào khác chen vào . Mặt khác,nếu bạn giới thiệu như vậy ,bức tranh đó dễ bị hiểu lầm là bị sửa chữa do hư hỏng. Trường hợp này cũng đã xẩy ra như : Có bức tranh khi chúng tôi xem chỉ nhận thấy có một góc là của BXP, cuối cùng thì chủ nhân bức tranh thừa nhận là do bảo quản không tốt nên khi thấy tác phẩm của BXP bắt đầu có giá trị ,ông ta đã vội vàng nhờ một họa sĩ khác sửa chữa phần bị hư.
Câu bạn hỏi giá của nó bây giờ là bao nhiêu, thì tại sao bạn không tự hỏi mình xem,bạn muốn có khoản tiền là bao nhiêu? Đó sẽ là sự lựa chọn của riêng bạn trước khi bạn nói lời từ giã bức tranh đó. Người ta cho rằng nghệ thuật là vô giá này khác...tuy nhiên,thực tế khi cần bán ,nghệ thuật vẫn phải tuân theo qui luật thị trường.Theo tôi,giá của bức tranh mà bạn đã mô tả (bức tự họa ,bột mầu,vẽ trên giấy )sẽ không vượt quá được 1500$ ở thời điểm này.

Anh Đào hỏi :Em dang phan van truoc mot buc tranh : bac bxp thuong ky chu P la ky chu hoa(chu lon),day lai la chu nho:anh co cho em y kien duoc khong?chu ky phai mau den ,day lai la mau nau,day co phai la tranh that khong??


-Người xem tranh chuyên môn bao giờ cũng xem toàn thể bức tranh trước ,chữ ký rất quan trọng nhưng chứ ký cho dù là thật hay là giả cũng sẽ không cứu vãn được nếu bức tranh đó qúa tệ.Cũng cần lưu ý rằng trong một bức tranh giả thì phần chữ ký là dễ làm nhất đối với giới làm tranh giả , có khi họ ký còn "bay bướm" rõ nét hơn cả tác giả.vài trường hợp mà chúng tôi đã thấy : có những bức đúng là của Bùi Xuân Phái nhưng phần chữ ký lại là không phải của Phái. Người sở hữu tỏ ra thán phục và hỏi tại sao biết mà khẳng định như vậy ? Trả lời rằng : BXP là người rất tự tin và cũng lại rất thận trọng ,ông luôn có trách nhiệm ,ý thức với tranh của mình dù là bức đó có kích thước lớn hay bé xíu,ông chỉ ký vào khi ông thấy có thể dừng lại được hoặc đã làm ông hài lòng.(Bức tranh của Phái có chữ ký giả là vì nhìn vào tranh biết ngay là bức tranh còn đang dang dở và chưa thể dừng lại được đối với một maitre.) Chữ ký của tác giả trên bức tranh là quan trọng nhưng không phải là cần thiết nhất - Quan trọng nhất vẫn là bức tranh bởi vì toàn thể bức tranh đã có thể được coi là chữ ký của Phái rồi,cho dù bức tranh đó không có chữ ký của ông.Người sở hữu bức tranh của BXP, nếu vì nguyên nhân nào đó mà bức đó thiếu chữ ký hoặc đã bị phai mờ, cách khôn ngoan nhất là nên tôn trọng chứng tích của thời gian và hoàn cảnh thực tế của nó, bởi như vậy, bức tranh tự thân nó vẫn có nguyên giá trị và sự trân trọng của người xem.
Xem thí dụ về Tranh giả chữ ký thật và Tranh thật chữ ký giả
http://www.buithanhphuong.com/BXP/covande/chuky.html

A PROPOS DE LA SIGNATURE DE BXP...
-Le spécialiste doit toujours apprécier le tableau dans sa globalité,la signature étant très importante,mais vraie ou fausse,elle ne peut sauver la toile si cette dernière n'a aucune valeur artistique.A se rappeler que pour une fausse toile,la signature est la partie la plus facile à falsifier,à la limite,elle peut-étre méme plus aérienne que celle de l'Artiste.
Quelques cas d'école qui nous sont proposés:le tableau est effectivement de la main de BUI XUAN PHAI mais la signature est fausse;le propriétaire est désagréablement surpris mais bon joueur se demande pourquoi nous sommes si surs.REPONSE: BUI XUAN PHAI a une énorme confiance en lui-méme et très précautionneux.Il porte une énorme responsabilité à l'égard de ses toiles,qu'elles soient de grande dimension ou de très petite taille,il ne signe que quand le travail est terminé ou quand la toile lui apporte grande satisfaction(le VRAI tableau avec la FAUSSE signature nous montre qu'il est en pleine réalisation et la touche finale ne peut pas encore étre portée par le maitre).
La signature de l'auteur est importante mais non nécessaire.La chose primordiale est toujours la toile car la technique picturale est déjà la marque de fabrique de PHAI méme si elle n'en porte pas la signature.
Pour le propriétaire d'un tableau de BXP,pour une raison quelconque,si le tableau est sans signature ou avec une signature effacée par le temps,le comportement le plus sensé est de respecter la trace du temps et la propre réalité de la toile pourqu'elle puisse gardée intacte sa valeur intrinsèque et le respect de celui qui l'admire.

Traducteur:CHAPUIS GERARD

GERARD hỏi :
Theo em nghi BXP ro rang la bac thay,ong ve theo tim kiem de hieu(khao
cuu:recherche); co luc ong ve theo truong phai impressionisme,co luc theo
fauvisme(da thu:mau rat choi loai) va theo POINTILLISME:ve tung cham, cham mot
khi dung gan, va khi dung xa ra tranh thi nhung cham do lien ke de thanh mot
phong canh;cau hoi cua em:BXP dung truong phai nhu la mot dung cu de tien den
muc dich=tranh hay tranh la dung cu de chung to la minh cung mot truong phai nao
do cung cac danh hoa khac tren the gioi?


-BXP là người ham mê sách, nhất là sách về hội họa,ông thấu hiểu về từng danh họa trên thế giới. Ông có thể cằn nhằn ,tiếc nuối trong vài ba năm trời về một vụ mất một quyển sách quí (do một người bạn nào đó của ông mượn mà không chịu trả.)Tuy nhiên ,BXP không bao giờ là người của sách vở cả trong tác phẩm và trong cách nói chuyện của ông khi bàn về nghệ thuật.Tôi tâm đắc với lời của Thái Bá Vân : "Anh đã vẽ nhiều bức trước mắt tôi,lơ đãng, hồn nhiên như đứa trẻ nghịch cát". Nghệ thuật của BXP là dễ gần , và được mọi tầng lớp trong xã hội đón nhận , ngưỡng mộ.Tranh của ông có thể được treo ở khu xóm nghèo lộng gió hay trong những tòa nhà sang trọng cũng vậy thôi, nghĩa là ,sự cảm nhận về nó cũng sẽ không vì thế mà tăng lên hay giảm đi, và ngay cả khi người ta thích chụp lên đầu ông những chiếc mũ của trường phái này khác thì cũng không quan trọng lắm.Tôi biết ông cũng đã từng thử nghiệm tư chất của mình qua vài ba trường phái ,nhưng gì thì gì cuối cùng ông vẫn trở về với chất của riêng ông.Có thể nói, BXP không bị "cuốn theo chiều gió " của bất kỳ trường phái nào.

Mỗi tác phẩm được sinh ra từ nơi ông,chắc hẳn trong ý thức của ông (khi ông vẽ)không có chuyện có ý muốn "de chung to la minh cung mot truong phai nao do cung cac danh hoa khac tren the gioi".Ông đã vẽ vì nỗi niềm riêng có nhu cầu được tâm sự, và cách để ông bày tỏ là hội họa-chỉ giản đơn vậy thôi.Có lần ông đã nói vui :" Người tâm thần thường hát nghêu ngao hoặc treo lên cây , nói cười một mình,còn tôi thì không làm thế,tôi vẽ ."

Bạn đã nghĩ đúng khi nói rằng BXP thường vẽ theo khảo cứu (recherche) (giới họa trong nước thường dùng từ étude)Cách làm việc của ông là nghiên cứu ,ghi chép (ký họa) từ thực tế đời sống rồi sau đó ông trở về xưởng vẽ ,dựa vào tài liệu đã có và bắt đầu...chế biến.Tuy nhiên ,bên cạnh các chủ đề khác ,như : chân dung, tĩnh vật, tự họa ,khỏa thân thì ông thường có nhu cầu vẽ có mẫu tại chỗ.

Thực ra ,cũng đã nhiều lần ông tỏ ra ao ước có điều kiện để mang cả giá vẽ và vật liệu ra tận thực cảnh để thể hiện tác phẩm.Nhưng một thực tế mà thời đó ,kể cả thời nay nữa, không thấy có họa sĩ nào dám làm như vậy vì như thế sẽ gây ra một đám đông những người hiếu kỳ và tụi trẻ con sẽ có một ngày hội để chọc phá người họa sĩ.

Thí Dụ Về Phương Pháp Sáng Tác Của Bùi Xuân Phái (vẽ theo étude)

Hanoi 22.8.06

A QUELLE ECOLE APPARTIENT BUI XUAN PHAI???
-BXP apprécie énormément les livres surtout ceux traitant l'Art pictural,il connait parfaitement les artistes de renommée internationale.Il peut regretter pendant quelques années la perte d'un livre prété mais non rendu.Cependant,BXP n'est jamais un homme "livresque" dans ses tableaux et dans ses conversations lorsqu'il aborde l'Art.Je suis en harmonie avec Thai Ba Van lorsqu'il disait:"Il dessinait certaines toiles devant moi,distrait,naturel comme un enfant jouant avec du sable".L'Art de BXP est facilement abordable,accepté et admiré par toutes les couches de la Société.Ses toiles peuvent étre accrochées dans des quartiers pauvres exposés aux quatre vents ou dans des villas somptueuses,cela ne change en aucune manière la valeur intrinsèque du tableau et méme si,de temps à autre les spécialistes pensent qu'il fait partie de telle ou telle école,ceci est peu important.Je sais qu'il a tenté d'adapter sa technique picturale par rapport à certaines écoles,mais au bout du compte,il conserve la sienne.On peut dire que BXP ne se laisse pas "emporter" par le vent de quelques écoles que ce soit.
Chaque oeuvre est né de sa pensée sans vouloir créer une appartenance quelconque.Il peint car il a besoin de se confier, de créer artistiquement,tout simplement.Une fois,il plaisante:"Le fou chante à tue-téte ou grimpe sur un arbre et moi,je ne fais pas cela,je dessine."
Vous pensez juste lorsque vous dites que BXP peint régulièrement sur le mode de "Recherche"(les peintres vietnamiens utilisent le terme "étude").Sa façon de travailler est l'étude,le croquis à partir de la réalité de la vie et après,il rentre à l'atelier;s'appuyant sur les documents réunis,il commence à.... "transformer".Cependant,à coté des sujets tels que les portraits,les natures mortes,les auto-portraits,pour les nus,il désire avoir le modèle en place.
En réalité,à plusieurs reprises,il émet le souhait d'amener peinture et chevalet SUR LE MOTIF pour réaliser son oeuvre.Mais une réalité qu'à cette époque d'alors,et méme à notre époque,aucun peintre n'ose franchir le pas car cela crée un attroupement de badauds et un jour de fétes foraines pour les enfants pour taquiner le peintre.
NOTE DU TRADUCTEUR:Paul CEZANNE,le Maitre d'Aix, a bien reçu en son temps les quolibets et les cailloux en provenance des enfants en mal d'activité,lorsqu'il partait "sur le motif".
http://buixuanphai.com/hanoi/thidu.html

Traducteur:CHAPUIS GERARD

Đề tài khỏa thân được BXP vẽ nhiều nhất vào thập niên 60 ,khi đó BXP ở vào lứa tuổi tứ thập,giai đoạn này ,BXP có được sự phong độ nhất về năng lực sáng tác cũng như niềm đam mê vẻ đẹp thân thể nữ .
 

GERARD hỏi :
BXP co de nam nao sau chu ky khong? thi minh co the coi tranh nhung nam do de biet rang bac BXP khao cuu sao khi doc sach va ve theo truong phai do ?

-Hôm nay  23.8.06, Phương phải chuẩn bị vô Sài Gòn để cùng với Trần Hậu Tuấn lên đường sang Seoul thực hiện cuộc triển lãm "Works Arts' Bui Xuan Phai in Seoul" nên vào lúc này,tâm trí cũng đang rất rối loạn. Phương hứa sẽ sớm trả lời câu này kỹ lưỡng và có phân tích :do đâu, vì sao v.v...Bây giờ tạm trả lời bạn bằng một hình ảnh :
Chữ Ký Của Bùi Xuân Phái Qua Các Thời Kỳ, Giai Đoạn

-Phương đã về đến Hà Nội "Ừ thôi em về" Ừ hay không, gật hay lắc thì Phương vẫn về Hà Nội. Đừng nói là :"Ta về ta tắm ao ta" nghe có vẻ vờ vịt khiêm nhường.Thực sự ta nhớ nhà là ta nhớ những công việc còn đang chờ đợi ta ở nhà đó thôi.Ta ở đâu, còn sống hay đã lên đường,điều đó có quan trọng gì.Quan trọng là ta đã và đang làm được điều gì , có là cái gì hay không là cái gì.Chuyến đi Hàn khá là gian truân nhưng cũng thật thú vị và có ý nghĩa. Phương được người ta gửi đến sống ở khu ăn chơi và tiêu xài tàn bạo nhất nơi xứ Hàn, đến ngày thứ 7 cũng qúa đủ để vẫy tay chào nhau .Tạm biệt Seoul, có nước mắt ,nụ cười trong lưu luyến ,thôi cũng đành "Tình em vỗ cánh"
Hà Nội 3.9.2006

GERARD hỏi :

-Xin anh cho nhung nguoi mo dieu nghe thuat BXP biet nhung vui va buon cua
cuoc trien lam SEOUL 2006,nhung kinh nghiem anh da rut ra cua chuyen di nay de
dung cho nhung cuoc trien lam se toi.

-Chào bạn Gerard , câu trả lời cho câu hỏi của bạn nằm trong địa chỉ này :
http://www.buithanhphuong.com/seoul.html

GERARD hỏi :

Em rat can lam viec voi anh trong lanh vuc BXP va trong lanh vuc BTPhuong,em
co nhieu y kien nhung y kien do co thuc hien duoc hay khong la tuy anh,thanh
nhieu khi em dac cau hoi khong dinh dap gi voi my thuat nhung de den cuu the
nhung cau hoi my thuat khac;xin anh
coi:http://www.aucland.fr/search/search.asp?txtSearch=bui%20xuan%20phai&Catg=1;
va loi dien ta cua nguoi ta ve anh;chuyen nay doi voi em khong quan trong ,nhung
de tu tu thi trong tuong lai se rat CO HAI cho my thuat vietnam noi chung;em
hieu rang anh moi ve HAN QUOC rat doi met nhoc,co the rang anh da dap ung duoc
nhung loi hoi mua cua tui han quoc ve tranh bac BXP;kinh te doi dao; NHUNG em
thiec nghi rang anh em ta phai suy nghi de thiec lap mot he thong giam dinh
tranh(em moi vao he choi tranh tu thang 11.2006;nhung anh dung coi thuong em toi
nghiep;em chinh la lao tuong HUAN LUYEN VIEN cua tay vo dich quyen anh hang nang
MIKE TYSON:DAY LA MOT NGHIA BONG THOI,em dung ngoai cuoc va thay co le ro theo
trinh do em;men chao anh.
 

-Phương có vô cái địa chỉ mà Rerard đã gửi, vì kém tiếng Pháp nên Phương đã phải tra từ điển nhưng cũng không hiểu rõ ý người ta muốn nói gì. Sau khi xem kỹ cả 6 bức tranh được gán cho là của Bùi Xuân Phái,Phương khảng định tất cả 6 bức này đều là tranh chép lại từ cuốn sách "Bùi Xuân Phái Cuộc Đời Và Tác Phẩm"
Buc thu nhat: LA MILICIENNE _trang 127
Buc thu 2:LA BAIE DE HALONG _trang 175
buc thu 3 :0LD STREET HANOI _ trang 110
Buc thu 4:OPERA PLAY _trang 327
buc thu 5:CHAN QUOC PAGODA _ trang 321
buc thu 6 :LE PORT DE SAIGON _trang 221
Những bức tranh này đã được chép lại một cách vụng về, (một chi tiết nữa cũng vụng về không kém là bê nguyên xi cả tên đặt cho từng bức tranh.) 6 bức tranh này nguyên bản đều có kích thước khá lớn,một số trong đó đang nằm tại Mỹ. Trên thị trường chúng có giá từ 15.000 USD đến 25.000 USD
(giá cao như vậy nhưng cũng rất khó tìm mua được)
Nếu tác giả của những hàng chữ tiếng Pháp dưới đây nói rằng anh ta (hoặc cô ta) mua từ Hà Nội từ năm 1993 thì có nghĩa là người đó đã nói láo bởi vì cuốn sách "BXP cuộc đời và tác phẩm" được xuất bản năm 1998 do Phương và Tran Hau Tuan đồng tác giả, do đó có thể suy luận rằng những bức này đã được chế ra khoảng 5, 6 năm trở lại đây.
Nhìn nhưng bức tranh này, Phương thực sự chán nản,và nếu người sở hữu những thứ của rởm đó có chủ định xúc phạm danh dự người đã khuất lẫn người còn sống để mưu cầu lợi nhuận, Phương sẽ có phản ứng hoặc thưa kiện.Cũng cần nói thêm rằng từ khi BXP mất(đã 18 năm) hoàn toàn một mình Phương chống lại Mapia, chống lại tụi làm tranh giả-đơn giản là khách mua tranh BXP nếu bức đó có giá trị lớn thông thường họ vẫn tìm gặp Phương để check. Những người chủ định lưu hành ,vẽ hay bán tranh giả đương nhiên họ phải tìm cách tránh xa Phương hoặc tung tin thất thiện về Phương,âu cũng là điều dễ hiểu.

So sánh tranh thật của Bùi Xuân Phái và tranh chép lại để kiếm ăn của những kẻ bất tài

Ý kiến của GERARD :
Em rat hai long voi phan ung cua anh; neu anh em minh khong chu dong ,chu
truong phan ung manh va luu lai hinh anh tren man hinh thi tranh cua BXP luc nao cung bi khung hoang;
 

GERARD hỏi :

-moi danh hoa deu co vai TUYET TAC PHAM gan lien voi ten
tuoi cua ho;thi du:Van Gogh:LES TOURNESOLS(Hoa Huong Duong)/DOCTEUR GACHET(Bac
Si GACHET);TO NGOC VAN:CO GAI BEN HOA HUE.Xin Anh cho em biet nhung tac pham nao
da thanh TUYET TAC PHAM gan lien voi ten cua bac BUI XUAN PHAI?
 

- Mỗi danh họa đều có những tác phẩm tiêu biểu,chỉ cần nhắc tên bức tranh là những người quan tâm đều biết. Riêng đối với họa sĩ BXP, vì ông vẽ rất nhiều và số tranh của ông hiện nay tản mát mọi chân trời , phần nữa cũng do các phương tiện truyền thông chưa khi nào tập trung cụ thể vào vài ba bức tranh cụ thể nào của họa sĩ, nên việc chọn ra TUYET TAC PHAM của ông sẽ chỉ là cảm nhận cá nhân của mỗi người.Hiện tại các tuyệt tác phẩm của ông dường như được gọi bằng các chủ đề ông đã vẽ như : Phố Cổ Hà Nội, Sân Khấu Chèo,Nông Thôn v.v..

QUELS SONT LES CHEFS-D'OEUVRE DE BXP?
-Chaque grand peintre a ses chefs-d'oeuvre,il suffit de dire le titre d'un tableau pourque les connaisseurs s'y retrouvent.Concernant BXP, c'est parcequ'il a peint énormément et que ses toiles sont actuellement éparpillées aux quatre coins du monde, en plus de cela les moyens de communication ne se sont pas concentrés particulièrements sur quelques uns de ses tableaux,c'est pour cela qu'un chef-d'oeuvre de ce peintre ne peut étre résulté que d'un choix individuel.Actuellement,ses chefs-d'oeuvre se confondent avec ses sujets de prédilection tels que "Anciennes rues de Ha Noi", "Théatre traditionnel vietnamien" ou "Scènes à la Campagne".

Traducteur:CHAPUIS GERARD

GERARD hỏi :

-De tro thanh TUYET TAC PHAM,tranh do duoc ban dau gia cao hay co ly do nao
khac de gay an tuong?

-Để trở thành TUYET TAC PHAM (chefs-d'oeuvre) theo tôi, trước hết tác phẩm đó phải được ra mắt trong một môi trường của những người làm nghệ thuật và thưởng thức nghệ thuật chuyên nghiệp(connaisseurs)-chỉ có những người này mới có thể đánh giá đúng mức giá trị của tác phẩm.Ở VN ,tiếng nói của họa sĩ có sức thuyết phục hơn các nhà phê bình mỹ thuật(các nhà phê bình mỹ thuật ở VN có tên gọi là Dốt còn các nhà sưu tập ở VN chủ yếu là những người xem tranh bằng...tai) thế nhưng lại có một nghịch lý là rất hiếm khi một họa sĩ lại khen hay khâm phục một họa sĩ khác, có thể vì thế mà hiện tại(với các họa sĩ đương đại) VN chưa thấy có TUYET TAC PHAM chăng ?

QUAND UNE OEUVRE DEVIENT-ELLE UN CHEF-D'OEUVRE?
-Selon moi, pour devenir "Chef-d'oeuvre", l'oeuvre doit étre présenté devant un public professionnel de connaisseurs de l'Art-seules ces personnes peuvent juger sa juste valeur.Au Viet Nam, la parole de l'artiste a plus de poids que celle du critique d'art(ces critiques d'art sont surnommés "ignorants" alors que les collectionneurs admirent les toiles...avec leurs oreilles) et il existe une autre contradiction,c'est qu'il est excessivement rare qu'un artiste peintre fait l'éloge d'un autre artiste peintre, c'est à cause de cela peut-étre qu'actuellement(avec les peintres contemporains),le Viet Nam n'a-t-il pas ses "Chefs-d'oeuvre"?

Traducteur:CHAPUIS GERARD

GERARD hỏi :

Em thay cach chien dau dung cam cua anh cho bac BXP em co rat nhieu thien cam, gan nhu la RAT CAM DONG ;cau hoi cua em:cach chien dau cua anh cho bac BXP voi dung cu thoi dai bay gio(sach,internet...) co lam cho anh phan tam va lo dang cong viec nghe thuat cua chinh anh khong?
 

-Nói về việc ra sách BXP (như vậy cho đến nay đã có 9 đầu sách giới thiệu tác phẩm hội họa của ông,hiện nay ở VN ông là người giữ kỷ lục này là do người đời in sách cho ông sau khi ông mất chứ không phải là tự bỏ tiền túi ra để tự in sách cho mình ,tự nói về mình như nhiều họa sĩ khác đã làm.)
Toàn bộ những sách trên về hội họa của BXP đều do Trần Hậu Tuấn tài trợ và làm chủ biên, có sự tham gia ,đóng góp ý kiến của Phương.
Mục đích của sách :
-Giới thiệu tác phẩm của BXP và vinh danh ông ra Thế giới. Không thể bỗng chốc ta tung ra Thế giới hàng loạt các tên tuổi sáng chói của VN mà cứ muốn người nước ngoài phải thừa nhận ngay khi mà những cái tên : Nguyễn Gia Trí,Tô Ngọc Vân, Nguyễn Sáng, Bùi Xuân Phái... với họ vẫn còn lạ lẫm.Bây giờ tuy đã muộn,nhưng muộn còn hơn là nằm im không chịu giới thiệu cái mà ta đã có.
-Chống làm tranh giả. Điều này thoạt nghe có vẻ nghịch lý và bạn sẽ nghĩ :tranh đã được in vô sách sẽ tạo ra nhiều "mẫu mã " cho giới sao chép tranh chứ?Bạn cũng biết , ngày nay, mỗi ngày trên đời này ,có hàng trăm "tác phẩm" của Van Gogh ra đời ,nhưng đâu có phương hại gì tới ông ấy .( Bây giờ cũng đã đến lúc không có chuyện khách vãng lai tình cờ mua được tranh của các danh họa VN ở các Gallery trên đường phố được bày bán xen kẽ cùng với các loại hàng tầm tầm)
Tác dụng của sách khi in những tác phẩm của BXP là một phần nào giúp mọi người thuộc được với phong cách của ông ,thuộc được nhịp điệu trên từng nét vẽ của ông. Hầu như những người bị mắc lỡm khi mua phải của giả thường là những người nước ngoài chưa bao giờ...xem tranh Phái. Và những kẻ làm tranh giả khi xem tranh của BXP cũng nên tự xấu hổ vì sẽ nhận thấy khả năng ,tay nghề của họ là xoàng (theo tôi, những người làm tranh giả thường không phải là...họa sĩ ,bởi một điều đơn giản,người họa sĩ thực sự luôn giầu lòng tự trọng,không bao giờ chịu làm công việc làm giả tranh của người khác,họa sĩ nào cũng vậy, họ sống và sáng tạo nghệ thuật với mục dích duy nhất là vun đắp tên tuổi cho chính họ mà thôi ,chỉ cần một lần mắc tội làm tranh giả kể như sập tiệm).Nên nhấn mạnh,tất cả những bức tranh giả của BXP do người VN vẽ đều dễ dàng bị nhận dạng ,trước tiên vì nó tỏ ra kém cỏi về hình hoặc về mầu.Vấn đề quan trọng nữa là,sách được in ra có tác dụng cho tác phẩm như một "chứng chỉ" hay "Sổ đỏ" đã được trình làng.
Nói về các trang Web giới thiệu tranh của BXP : ở VN , lướt trên web và thưởng thức các tác phẩm hội họa vẫn chưa trở thành thói quen của nhiều người,rất ít người vô các trang web hội họa. Nếu có một thống kê thì chắc hội họa trên internet sẽ đứng ở hàng thấp sau những trang tấp nập người vào ra với những chuyện và hình dành cho người lớn.Mặt khác, khi giới thiệu tranh BXP trên mạng thì hầu như tất cả những tác phẩm của ông ở trên trang web đó đều đã nằm trong tay thiên hạ và ở rải rác trên thế giới.Chuyện mua bán những tác phẩm của các danh họa VN trên mạng còn rất xa vời và khó có thể thực hiện được, bởi lẽ người ta không thể bỏ ra nhiều ngàn USD để mua bức tranh chỉ được thấy trên màn hình phẳng lì, nhẵn thín và lặng câm như thế.Từ thực tiễn đó ,người lập trang web chỉ có một mục đích là...để cho vui.

QUELS SONT LES ENJEUX DE L'INTERNET ET DES LIVRES PUBLIES SUR BXP?
Pour parler des livres sur BXP(il en existe 9 qui présentent ses oeuvres, ce qui fait que, au VietNam actuellement, il est le recordman du nombre de livres qui lui sont consacrés et publiés après sa disparition sans avoir à débourser ses propres moyens pour se faire connaitre comme le font plusieurs peintres.)
La totalité des livres concernant l'art de BXP a été financée et rédigée par Trau Hau Tuan avec ma propre participation(Note du traducteur:Bui Thanh Phuong).
Les objectifs de ces livres sont:
-La présentation de l'oeuvre de BXP et lui faire honneur de par le monde.On ne peut en un instant, répandre aux yeux du monde un chapelet de noms de peintres célèbres du Viet Nam en imposant leur reconnaissance immédiatement alors que les noms tels que Nguyen Gia Tri, To Ngoc Van, Nguyen Sang, Bui Xuan Phai... leur sont toujours inconnus. Malgré le retard et mieux vaut tard que jamais, nous devons faire connaitre ce que nous possédons.
- La lutte contre les faussaires:à première vue, cela parait contradictoire et on peut penser que le livre donne des références, de la "matière première" aux copistes.Aujourd'hui, on sait pertinemment que, tous les jours des centaines de "Van Gogh" sortent des ateliers de faussaires sans atteindre la crédibilité de l'artiste(le moment est venu maintenant, qu'il n'existe plus de "chopins" au beau milieu de toiles anodines dans les galeries de la ville).Le livre, en présentant les oeuvres de BXP au public, aide à la compréhension de son style et de ses techniques.La quasi-totalité de ceux qui se font tromper sur une fausse toile sont des étrangers n'ayant...jamais vu une toile de Phai.Et les faussaires , en se confrontant avec les toiles de BXP, doivent avoir honte de leur talent et de leur professionalisme ringarde(D'après moi, les faussaires ne sont en général pas...peintres, puiqu'une chose est simple, un vrai artiste se respecte, n'accepte jamais de "copier" les toiles d'autres confrères; quelque soit le peintre, celui-ci vit et crée avec pour seul objectif de se faire connaitre, il suffit d'une seule copie pour ruiner une réputation).Il est à souligner que toutes les toiles de BXP copiées par les vietnamiens sont facilement détectables en premier lieu par manque de précisions ou de couleurs.Un autre role du livre est de donner à l'oeuvre qui y est présentée une sorte de légitimité, de certificat d'authenticité.
Maintenant, parlons des pages Web présentant l'oeuvre de BXP :au VietNam, se promener sur Internet pour y apprécier les toiles n'est pas une habitude pour la grande majorité, peu de monde clique sur les pages concernant l'Art.S'il existe des statistiques, l'art sur le net est dans les profondeurs du classement loin derrière des sites mieux fréquentés, réservés aux adultes.D'autre part, la majorité des toiles de BXP sur le Net appartient à des collectionneurs éparpillés dans le monde.Le commerce des tableaux de Maitres vietnamiens est encore utopique et difficilement réalisable car l'acheteur, qui doit dépenser plusieurs milliers de US Dollards, ne peut accepter une toile vue sur le Net, lisse, sans ame et silencieuse.A partir de cela, le créateur de site Web le fait...pour son propre plaisir.

Traducteur:CHAPUIS GERARD
 

Ảnh chụp từ bộ phim "Phố Của Phái" của các nhà làm phim UKRAINA – Liên Xô từ năm 1983(trong ảnh :BXP đang vẽ chân dung Tố Uyên).Bộ phim "Phố Của Phái" giới thiệu về sự nghiệp và cuộc sống của hoạ sĩ Bùi Xuân Phái.Trong phim giới thiệu rất nhiều tác phẩm và miêu tả đời sống cùng hoàn cảnh sáng tác của họa sĩ .Không mấy ai ở VN đã được xem bộ phim quí giá này,người duy nhất trong gia đình họa sĩ được xem ,đó là Trâm,con gái BXP, Vào năm 1983, Trâm đang lao động tại Nga,và đã được xem  trên đài truyền hình trung ương của Nga. Trâm rất xúc động và tự hào vì lần đầu tiên được thấy bố mẹ trên màn hình trong một chương trình Văn hóa Nghệ thuật của Liên bang Nga.
 

GERARD hỏi :

1-Xin anh cho em biet the nao la bien gioi giua nguoi mua tranh treo va nguoi suu tap tranh?
2-Khi suu tap tranh,can nhung nguyen tac nao de bo suu tap co he thong de tro thanh nguoi suu tap co tam co??

-(Xem ra bạn mở rộng câu hỏi rồi, và Phương nghĩ đây sẽ là nơi để mọi người cùng trao đổi ,đưa ra những suy nghĩ của riêng mình.)
Người chơi tranh (có tranh treo ở nhà) cũng có nhiều cách khác nhau và cả người sưu tập tranh cũng vậy và cũng chẳng có qui định nào cho rằng phải có bấy nhiêu tranh mới được kêu là nhà sưu tập. Ở VN gọi tên là nhà sưu tập nghe có vẻ oai và nghiêm trọng chứ thực ra cách gọi đó chỉ để chỉ ra một công việc của anh ta hay chị ta là mua vào và bán ra những món hàng vẫn thường được gọi là tranh.Người sưu tập tranh (nhà buôn tranh)có cần kiến thức mỹ thuật không ? Ở các nước khác sẽ là điều kiện tiên quyết nếu không muốn phá gia bại sản. Ở Vn ,điều đáng kinh ngạc là hầu hết các nhà sưu tập khi trò chuyện với họ đều thấy họ bộc lộ những lỗ hổng lớn về kiến thức hội họa nhưng họ vẫn tồn tại và phát triển được (?) :))
Giữa người chơi tranh để thưởng lãm và nhà buôn tranh có nhiều điểm khác nhau,theo tôi điểm khác nhau đáng kể nhất là người chơi tranh (mà không hề tích trữ hay tư lợi nào cả, chơi tranh vì thích mà thôi), trong nhiều trường hợp họ đã chơi bức tranh đó do bởi những kỷ niệm với họa sĩ,có sẵn một cái tình với họa sĩ mà mua hoặc rất có thể đã được họa sĩ mến tặng.Thí dụ về điều này, có thể nói những tác phẩm của BXP lại nằm nhiều ở trong nhà những người chơi tranh (nghiệp dư) Sau khi BXP mất ,số người này mới giật mình ,bất ngờ vì tác phẩm của BXP có giá trị lớn như vậy .
Câu hỏi 2 của bạn mang cấp Nhà nước rồi, chứ một cá nhân khó mà thực hiện được tham vọng ấy.Và ngay cả Nhà nước cũng sẽ không làm được nếu thiếu những yếu tố : kiến thức , tài chính, hy sinh (chịu lỗ vốn để đạt được mục đích) và tinh thần chia sẻ với cộng đồng.

1-OU SE TROUVE LA FRONTIERE ENTRE CELUI QUI "ACCROCHE"" UN TABLEAU ET LE COLLECTIONNEUR DE TABLEAUX?

2-QUAND PEUT-ON ETRE CONSIDERE COMME UN GRAND COLLECTIONNEUR DE TABLEAUX?
 

(C'est déjà une question ouverte et Phuong pense que, ici, tout un chacun peut débattre sur le sujet et avancer ses propres réflexions).
Il y a plusieurs sortes de ceux qui admirent les toiles(en possession de toiles à domicile) de méme qu'il existe plusieurs types de collectionneurs et il n'y a pas de règles préétablies concernant la possession de tant de tableaux pour devenir un "Collectionneur".Au VietNam, étre appelé "Collectionneur" donne une impression de "superbe" et de "sérieux" mais en vérité, cette appellation n'est faite que pour désigner quelqu'un qui a une activité en rapport avec l'achat et la vente de tableaux.Le collectionneur(le marchand de tableaux) a-t-il besoin des connaissances dans le domaine de l'Art?Dans d'autres pays, c'est une condition "sine qua non" afin de ne pas faire faillite.Au VietNam, le plus étonnat est que, lors des conversations, la plupart des marchands montre des méconnaissances artistiques phénoménales mais ils continuent d'exister et de se développer(?) :))
Entre celui qui admire les toiles et le marchand de tableaux, il existe de multiples différences mais, selon moi, la plus importante à retenir est celui qui possède les toiles(sans arrière pensée de bénéfice ni de profits personnels), dans plusieurs cas, ils collectionnent en souvenir de l'artiste peintre, ou ayant des sentiments, ils achètent ou ont reçu le tableau en cadeau.Pour illustrer ces dires, on peut reporter que plusieurs toiles de BXP se trouvent chez les collectionneurs de toile (amateurs).Après la disparition de BXP, ils sursautent, étonnés de la grande valeur de ce dernier.
Ta 2 è question concerne plutot une décision d'Etat car un individu ne peut atteindre cette prétention.Et méme l'Etat ne peut réaliser cet objectif s'il lui manque certaines conditions:Connaissance, Financement, Sacrifice(accepter les pertes pour atteindre l'objectif), et Mentalité pour partager avec la communauté.

Traducteur:CHAPUIS GERARD
 

GERARD hỏi :

1-Anh Phuong la nguoi noi nghiep rat kho cua bac BXP,anh da co trong trach bao quan tot tat ca nhung tranh bac Phai de lai cho gia dinh va hau the;theo anh, 18 nam qua, chuyen bao quan va truyen ba nghe thuat cua BXP theo anh da duoc lam dung theo y muon cua anh khong?hay anh da phai lam vao canh "CHANG DANG DUNG",da lam nhung chuyen ngoai y muon vi thoi cuoc dua day ma bay gio lai hoi tiec va neu co co hoi,thi chuyen do khong say ra nua?
2-Khi tranh duoc ban ra,"TRANH DA LEN DUONG" nhu anh thuong ngam ngui noi,thi trong trach va trach nhiem cua anh dung lai tai nguon cua nha hay anh co cach nao bao quan no mot cach gian tiep?

*****

Em cho anh thong tin va vai con so lam em dang do suy nghi va mo mong nhieu cho danh hoa cua nuoc Vietnam than thuong cua chung ta;
*Cuoc trien lam 100 nam sing nhat ngay chet cua PAUL CEZANNE,nguoi goc Phap,sanh tai mien nam nuoc Phap(AIX EN PROVENCE) vua ket thuc sau hon 03 thang;
1-Co 444.000 nguoi di du trien lam(395.000 nguoi tra 10 euros mot ve di du trien lam)
2-Truoc do, ben My cung co hon 3 thang trien lam cua danh hoa nay,PAUL CEZANNE,trien lam mien phi va chi duoc co...350.000 nguoi du trien lam;
3-Khi ket thuc va truoc khi go tranh de dong thung tra lai chu so huu(phan dong la cac Bao Tang Quoc Te), thi nguoi go mang GANT TRANG de go;
4-My co cu nguoi cua bao tang cua ho, toi tan noi de coi va noi do CHAC CHANG rang tranh that cua ho truoc khi bo vo dong thung;
5-Khi tranh da duoc bo vo thung go va dong lai,sao khi dong lai,lai BO VO THUNG GO THU NHI va dong lai lan thu nhi.
6-Moi tranh duoc goi ve chuyen may bay rieng(khong goi 3,5 hay 10 tranh di cung mot chuyen so bi khung bo hay tai nan tu nhien)
7-Khi em thay PHO PHAI TOI PHO HAN va truoc khi duoc thong tin nhu ket tren,thi em rat la lo au(dau chuyen khong phai la cua minh);
8-Ngay cuoi cua trien lam trung voi "NGAY DI SAN QUOC GIA PHAP",trien lam duoc mo coi mien phi va TRANG DEM(toi 06 gio sang ngay hom sau;em da di coi 2 lan trien lam nay
B-CAU HOI CUA EM:Anh Phuong cho em biet nhung suy nghi cho HOI HOA VIETNAM cua anh qua nhung thong tin nay.

-BXP khi giã từ nhân thế,ông đã để lại cho gia đình trên 500 bức tranh sơn dầu và bột mầu (không tính những bức hình họa và những phát thảo ,nghiên cứu). Vài ngày trước khi BXP mất, ông và tôi cũng đã nói chuyện một chút về vấn đề này,dường như muốn làm vui lòng ông, tôi đã quả quyết rằng: "Nếu sau này bố mất,tranh của bố sẽ được tăng giá gấp 20 lần !" khi đó tôi thấy ông không nói gì mà chỉ mỉm cười hiền lành.Và tôi đã thực hiện đúng điều mà tôi đã nói với BXP.Vì thế tôi đã phải hứng chịu nhiều chỉ trích từ trong gia đình lẫn bên ngoài đời sống,rằng đó là một cái giá khùng điên ,rằng hoang tưởng...Khi đó, khách đến nhà xem tranh BXP, tỏ lòng khâm phục và khen ngợi hết lời nhưng đến khi hỏi mua thì họ nghe được một cái giá mà cả người nói lẫn người nghe đều cùng choáng váng.Phải đợi một năm sau khi BXP mất(năm 1989) tôi mới bán được một bức đầu tiên với cái giá mà mọi người đã cho là khùng điên,và từ đấy tôi mới lấy được sự tin tưởng của người nhà vào những quyết định của mình.
Bạn hỏi tâm trạng của tôi khi lâm vào cảnh "Chẳng đặng đừng" ? Hơn ai hết, tôi là người hiểu ,khâm phục và trân trọng nghệ thuật BXP,nhưng là người phải đứng trước sự lựa chọn 1/ Vùng lên làm cuộc cách mạng kinh tế cho gia đình? 2/ Giữ lại tất cả tác phẩm của BXP? Tôi đã không thiên hẳn về phía nào,và đã chung sống với cả hai sự lựa chọn đó, nghĩa là nếu phải chia tay một bức họa nào đó của BXP thì đều phải xác đáng, đúng người, đúng việc.Mặt khác ,ngay từ đầu, tôi đã đặt ra chiến lược và mục đích là phải công bố dần dần những thành qủa lao động nghệ thuật của BXP để công chúng được biết tới.Bắt đầu từ năm 1990 ,đã có cuộc triển lãm đầu tiên trong chương trình "Bùi Xuân Phái -Tác phẩm chưa trưng bày" (trong triển lãm không bày bức nào đã từng bày rồi)do Gia đình tổ chức hằng năm nhân ngày sinh của họa sĩ (1.9.1920) và kéo dài được đến 6 cuộc triển lãm gia đình mới kết thúc được chương trình này.

DEPUIS LA MORT DE BXP, TOUT A-IL- ETE MIS EN OEUVRE POUR COMMUNIQUER SON OEUVRE DANS DE BONNES CONDITIONS?
Avant de quitter ce monde, BXP a laissé pour sa famille 500 Huiles sur toile et aquarelles(sans compter les croquis et dessins pour études).Quelques jours avant que BXP ne décède, lui et moi sommes discutés sur ce sujet, comme pour lui faire plaisir, je lui ai dit résolument:"Après ton décès, tes toiles se vendront 20 fois plus chères!"A ce moment là, il ne répond pas mais sourit avec douceur.Et j'ai réalisé exactement ce que je lui disais avec BXP.Et c'est pour cela que j'ai subi de nombreuses critiques en provenance de ma propre famille ainsi que de la société, que c'est un prix de folie, que c'est du délire...A ce moment, les visiteurs viennent voir les toiles de BXP,démontrant beaucoup de respects et ne tarissant pas d'éloges mais quand ils s'enquérissent pour acheter, ils entendent proposer un prix que acheteurs et vendeur ont des vertiges.
Il faut attendre un an après le décès de BXP(1989) pourque je réussisse à vendre la première toile avec ce prix de folie, et c'est à partir de ce moment là que ma famille croit en mes prises de décisions.
Tu te poses la question sur mes sentiments lorsque je me trouve devant ces dilemnes?Plus que tout autre, je suis celui qui comprend, qui admire et respecte l'art de BXP mais également celui qui se trouve devant un choix1/Se rebiffer pour faire une révolution économique pour ma famille?2/Préserver la totalité des oeuvres de BXP?Je ne me suis pas penché ni sur l'un ou l'autre solution, et j'ai vécu avec ces 2 choix, c'est à dire que si je dois me séparer d' un tableau quelconque de BXP, cette vente doit étre pertinente, telle personne, telle toile.D'autre part, dès le début, je me suis imposé une tactique et un objectif afin de publier progressivement les résultats de l'oeuvre de BXP au public.A partir de 1990, débute la première exposition du programme "BUI XUAN PHAI-LES OEUVRES INCONNUES"(pendant l'exposition, ne sont présentées que des oeuvres inédites) organisée par la famille annuellement lors de l'anniversaire de la naissance du peintre(1.9.1920) et se prolonge jusqu'à 6 expositions avant de terminer ce programme.

Traducteur:CHAPUIS GERARD

Quỳnh Hương hỏi :

-Anh có thể giới thiệu qua về cuộc triển lãm tranh Bùi Xuân Phái ? Tại sao lại chọn tên "Tâm tư nghệ thuật"?


: Tên triển lãm - "Bùi Xuân Phái- Tâm tư nghệ thuật" được lấy từ tên cuốn sách mới nhất về ông do anh Trần Hậu Tuấn và tôi cùng làm. Cuốn sách tập hợp những ghi chép, chiêm nghiệm, suy tư của Bùi Xuân Phái về nghệ thuật nói chung và về hội họa nói riêng. Cha tôi có thói quen ghi chép những ý nghĩ bất chợt đến với ông, những điều ông trăn trở mỗi khi ông không bận với giá vẽ. Ông viết trong sổ tay, trên các mảnh báo, giấy rời, trên lề tranh bất kỳ... Sau này, khi cha tôi mất, gia đình đã gom lại, gìn giữ như kỷ vật quý về ông. Tôi và anh Trần Hậu Tuấn đã quyết định công bố những ghi chép này, chúng tôi nghĩ những trải nghiệm trong sáng tạo nghệ thuật của Bùi Xuân Phái, những điều từng dằn vặt ông - tới thời điểm này vẫn còn nguyên giá trị, nó còn giúp cho công chúng hiểu hơn về tinh thần cũng như nhân cách của ông.

Quỳnh Hương hỏi :

-Về các bức tranh sẽ được trưng bày lần này, có gì khác so với những triển lãm đã từng tổ chức?

: Triển lãm gồm khoảng 60 tác phẩm, trong đó phần lớn là những tác phẩm của Bùi Xuân Phái mà nhà sưu tập Trần Hậu Tuấn mới tìm được. Tuấn tìm được nguồn từ Pháp, và Thụy Điển, các bức tranh chủ yếu vẽ trong khoảng 1979-1981, gồm tranh phố, biển, nông thôn, tự họa. Đặc biệt là những bức tự họa mới tìm thấy có ảnh hưởng tranh Van Gogh - đầy tâm trạng và rất xúc động, hẳn ông rất đơn độc khi vẽ những bức tranh này, xem tranh tôi thấy thương ông... Gia đình tôi cũng chuyển một ít tranh ở Hà Nội vào. Trần Hậu Tuấn có thể không cần thêm tranh, nhưng anh ấy muốn có sự tham gia của chính gia đình họa sĩ, còn tổ chức và lo liệu cho cuộc trưng bày này chủ yếu vẫn là Tuấn.

Quỳnh Hương hỏi :

-Nhà sưu tập Trần Hậu Tuấn hiện là người đang giữ nhiều nhất tác phẩm của Bùi Xuân Phái, những bộ sách lớn về Bùi Xuân Phái do Trần Hậu Tuấn làm cho thấy Tuấn am hiểu họa sĩ như một nhà "Bùi Xuân Phái học". Anh có thể nói thêm về nhân vật này?

:Tuấn là bạn thân của tôi từ hồi còn bé, Tuấn đến nhà chơi, gặp cha tôi và cậu ấy đã được ông coi như một người bạn trẻ tuổi. Tuấn có một tình yêu mê cuồng với BXP và chịu ảnh hưởng đến nỗi nhìn sự vật và cuộc đời bằng cái nhìn Bùi Xuân Phái, căn đo cái đẹp bằng thước đo của ông. Với cả hai chúng tôi - ông là mẫu mực, chúng tôi nhìn vào để ứng xử và sống, Trần Hậu Tuấn thương mến và kính trọng ông như một người cha. Tuấn là người có công lớn trong việc gom tìm tư liệu và tác phẩm, phục dựng chân dung Bùi Xuân Phái một cách có hệ thống. Tuấn làm những công việc ấy trước hết vì tình yêu của Tuấn với ông Phái, và vì nghệ thuật của Bùi Xuân Phái cũng chính là sự nghiệp của Tuấn, tôi cho rằng cuộc gặp gỡ giữa hai người này là một mối duyên lớn.

Quỳnh Hương hỏi :

-Gia đình họa sĩ và nhà sưu tập Trần Hậu Tuấn có ý định tổ chức những cuộc triển lãm tranh Bùi Xuân Phái trở thành một hoạt động mỹ thuật - thường niên?

:Chúng tôi cũng định từ nay trở đi, mỗi năm sẽ cố gắng tổ chức triển lãm tranh Bùi Xuân Phái một lần. Tôi nghĩ là việc làm này không cũ, không nhàm, mà nó có ý nghĩa với những thế hệ lớn lên sau này, khi họ cần hiểu về Bùi Xuân Phái, về phố cổ Hà Nội... Việc làm này sẽ giúp mọi người nhìn nhận một cách hệ thống về ông, về nhân cách nghệ sĩ, cuộc đời, con người, tác phẩm... đó cũng là việc khẳng định một chân giá trị.

Anh Đào hỏi :
-BUI XUAN PHAI co chat "xuc tac" nao giup ong ve tinh than de chiu dung nhung kho khan ve vat chat ma van sang tao khong ngung de co duoc nhung buc tranh that dep va that tinh cam, chat "xuc tac" do co the la Van Duong Thanh,co hoc tro cua ong?Hay dieu gi khac ? da giup ong co diem tua de co the tru lai duoc ma ve ,trong suot giai doan lich su cua VN -ngat ngheo va gian kho nhat ay?

Không riêng BXP mà các nghệ sĩ khác cùng thời với ông cũng đều chung một hoàn cảnh sống trong thiếu thốn mọi bề ,còn tinh thần thì lại bị bó buộc quá.Thời của BXP đã được Thuỵ Kha mô tả trong bài thơ Khóc Phái: " Một thời rượu suông say lâu/Một thời lắng sầu chìm sâu..."Có lẽ trong hoàn cảnh ảm đạm ấy đã được BXP bày tỏ bằng những bức tranh mang đậm đặc một nỗi buồn dai dẳng,và đã có khi ông được bạn bè gọi là "Buồn Xuân Phố".Nếu ở vào thời bây giờ,BXP mới bắt đầu xuất hiện,chắc ông sẽ vẽ khác và chắc ,sẽ không phải là BXP như mọi người đã biết và mến mộ nữa rồi.Vì thế ,xin đừng hiểu là may hay là rủi,là thiệt hay là hơn, mà đó là số phận của đời người,hay số phận của người Việt trong thế kỷ trước cũng là.
Bạn có hỏi về chất xúc tác (từ này bạn đã đưa vào ngoặc nháy như muốn nói về một mối tình có thể có của BXP) và bạn đã đưa tên người cụ thể là nữ họa sĩ Văn Dương Thành. Về chuyện này tôi xin được cải chính là không như bạn đã nghĩ đâu ,và tôi cũng nghĩ , Văn Dương Thành cũng sẽ nói như tôi vậy.Tuy nhiên, chắc sẽ có lúc tôi sẽ trở lại đề tài này,còn lúc này thì chưa.
Các danh nhân sau khi mất thường có những giai thoại. Người ta cũng đã nói vui : sau khi BXP mất,tranh của ông xuất hiện đã nhiều, thế nhưng bạn của ông lại còn xuất hiện nhiều hơn.

Pas particulièrement pour BXP mais également pour d'autres artistes peintres de la méme époque, ils ont vécu dans une situation de manque extréme, et le moral est bien sous pression.L'époque de BXP a été décrite par Thuy Kha comme étant "Une époque où le vin laisse ivre pour longtemps/une époque où la tristesse est bien profonde"...Peut-étre, BXP, de cette situation dramatique, nous a livré des toiles d'une tristesse lancinante, et quelque fois les amis l'appellent "Buon Xuan Pho"(*).Si BXP nous est contempo